علوم زمـــــــــین || زمینی [نقطه] آی آر

رشته کوه های بینالود با روند تقریبی شمال غرب – جنوب شرق ، بین صفحه مستحکم توران و خرده قاره ی ایران مرکزی محاط شده است. مرز جنوبی آن گسل میامی یا گسل شاهرود و حد شمال غربی آن را گسل سمنان می دانند. گسترش واقعی این زون بین نواحی شمال سبزوار و نیشابور تا مشهد است ولی با توجه به این که درزون مورد بحث زمین های دگرگون شده و آذرین وجود دارد که درآن سوی مرز (افغانستان) نیز قابل تعقیب است بنابراین ، حد شرقی این زون رابه ادامه ی هندوکش غربی درافغانستان محدود می کنیم

این زون بخشی از البرز را شامل است که از نظر زمین شناسی ، اختصاصات ویژه ای دارد. واحد زمین شناسی بینالود را زون تدریجی بین ایران مرکزی والبرز درنظر می گیریم زیرا رسوبات و رخساره های پالئوزوئیک این زون شبیه البرز است

البرز شرقی یک زون مستقل به حساب نمی آید ، بلکه جزئی از ایران مرکزی است که درآن رسوبات اپی کانتی ننتال epicontinental پالئوزوئیک تقریبا در همه جا مشاهده می شود ، ولی دربخش های بالا آمده (هورست) به طورمحلی ، قسمت هایی از ردیف های رسوبی حذف شده و در آن نبود چینه شناسی مشخصی دیده می شود. به علاوه زون مزبور ، طی دونین پسین – کربونیفر با البرز غربی و مرکزی و درپرمین با سایر قسمت های ایران از نظر حوضه ی رسوبی وضع تقریبا مشابهی داشته ودرارتباط بوده است.

مجموعه ی آذرین و دگرگونی این زون که به ویژه درجنوب و مغرب مشهد بیرون زدگی دارد ، شامل سه فاز دگرگونی ناحیه ای و دو مرحله ی گرانیت زایی است و در آن توده های اولترابازیک نیز وجود دارد.در مورد سن این مجموعه های دگرگونی و آذرین اتفاق نظروجود ندارد ، برخی آن را پرکامبرین و بعضی به ژوراسیک نسبت داده اند ولی شواهد زمین شناسی و تعیین سن مطلق نشان داده است که فازهای دگرگونی و گرانیت زایی اولیه آن به فاز کوهزایی هرسی نین و بعد ها در تریاس میانی نیز مجموعاً تحت تاثیر دگرگونی های سیمرین پیشین قرار گرفته است

ادامه ی قسمتی از عملکرد کوهزایی هرسی نین را که از تیاشان - پامیر - هندوکش به جنوب مشهد می رسد ، نوع فرورانش پوسته ی اقیانوسی می باشد. در این زون رسوبات کامبرین فسیل دار وجود داشته و طی سیلورین و دونین زیرین ، دریای مشترکی شمال شرقی ایران و ایران مرکزی را فرا می گرفت. زیرا رسوبات مشابهی طی این مدت در بینالود و ایران مرکزی بر جای گذاشته شده است. ارتباط مزبور تا کربونیفر زیرین نیز وجود داشته است درحالی که در البرز رابطه ی مزبور به کلی قطع شد. این وضعیت را به حرکات خشکی زایی اواخر دونین مربوط می دانند و کنگلومرای قاعده ای کربونیفر زیرین را دلیل این حرکات ذکر می کنند. رسوبات کربونیفر فوقانی دربینالود ، شامل مجموعه ای ازماسه سنگ کوارتزیتی سیاه رنگ وشیل است که تا اندازه ای شبیه تشکیلات سردر (طبس - ایران مرکزی) است

رسوبات تریاس البرز با ایران مرکزی تفاوت داشته ولی دربینالود ، هیچ نوع رسوبی در تریاس تشخیص داده نشده است. تنها درمنطقه ی آق دربند رسوبات شیل و ماسه سنگ همراه با لایه های آهکی آمونیت دار وجود دارد که آن را به تریاس میانی و فوقانی مربوط می دانند