مرتضی اسلامی دهکردی در گفت و گو با فارس در خصوص وضعیت جمعیتی یوزپلنگ در ایران اظهار داشت: در حال حاضر یوزپلنگ در ۲ قاره آسیا و آفریقا وجود دارد که در قاره آفریقا شرایط بدی ندارد و از نظر جمعیتی چند هزار یوزپلنگ در این قاره زندگی می‌کنند.
وی ادامه داد: اما در قاره آسیا جمعیت یوزپلنگ در شرایط خیلی خطرناک یعنی مرحله به شدت در معرض انقراض به سر می‌برد و در کل قاره آسیا این حیوان تنها در کشور ایران باقی مانده است ضمن اینکه در ایران نیز در شرایط انقراض قرار دارد.

وجود 70 تا 100 قلاده یوزپلنگ در کشور

اسلامی با بیان اینکه در کشور ما تنها ۷۰ تا ۱۰۰ قلاده یوزپلنگ وجود دارد،‌ گفت: ایران تنها کشور آسیایی است که مسئولیت حفاظت از بازمانده‌های یوزپلنگ را بر عهده دارد.
مدیرعامل انجمن یوزپلنگ ایرانی عنوان کرد: یوزپلنگ آسیایی دومین گربه‌سان کمیاب دنیا است؛ نخستین گربه‌سان کمیاب، پلنگ آمور است که در روسیه زندگی می‌کند در حالی که یوزپلنگ آسیایی به لحاظ طبقه‌بندی بین‌المللی به شدت در خطر انقراض قرار دارد.

یوزپلنگ ایرانی تنها در ۱۴ زیستگاه در ایران زندگی می‌کند

وی بیان کرد: طی دهه‌های گذشته گستره زیستی یوزپلنگ به کشورهای عراق، افغانستان، عربستان، ترکمنستان تا هندوستان می‌رسید که در این کشورها منقرض شد و این گونه در بخش وسیعی از ایران زندگی می‌کرد اما هم اکنون این جانور تنها در ۱۴ زیستگاه به صورت قطعی زندگی می‌کند.
اسلامی در خصوص علل انقراض یوزپلنگ تصریح کرد: یکی از مهمترین علل انقراض یوزپلنگ از بین رفتن زیستگاه و شکار طعمه‌های آن مانند بز وحشی، گوسفند وحشی و آهو است.

تلفات جاده‌ای اصلی ترین عامل از بین رفتن یوزپلنگ ایرانی

وی ادامه داد: البته تلفات جاده‌ای اصلی ترین عامل از بین رفتن یوزپلنگ در سال‌های اخیر است به گونه‌ای که طی سالیان گذشته ۱۴ قلاده یوزپلنگ یعنی 14 درصد جمعیت آن در اثر تصادف در جاده کشته شده‌اند.
مدیرعامل انجمن یوزپلنگ ایرانی گفت: البته از سال‌های گذشته اقدامات حفاظتی، تحقیقاتی و آموزشی متعددی توسط گروه‌های دولتی، غیردولتی و بین‌المللی در ایران صورت گرفته است که در نتیجه این اقدامات طی ۱۰ سال گذشته وضعیت یوزپلنگ آسیایی در ایران بهتر شده و تا حدودی به ثبات رسیده است.
وی تصریح کرد: اما در حال حاضر اقداماتی باعث شده که جمعیت یوزپلنگ در ایران تهدید شود که یکی از این اقدامات احداث جاده‌ای است که قرار است از میان منطقه حفاظت شده کوه بافق در یزد عبور کند.
اسلامی گفت: هم‌اکنون جاده خاکی قدیمی به نام جاده گزوئیه وجود دارد که از وسط منطقه امن حفاظت شده عبور می‌کند و متأسفانه براساس درخواست برخی از روستاییان قرار است که این جاده خاکی بهسازی شود و اگر این اتفاق بیفتد به مثابه تیر خلاص به جان حیات وحش منطقه است چرا که این منطقه یکی از مهمترین زیستگاه‌های یوزپلنگ و پلنگ در کشور محسوب می‌شود.
وی گفت: اگر جاده مذکور ساخته شود علاوه بر اینکه بخش زیادی از زیستگاه یوزپلنگ و پلنگ تخریب خواهد شد همچنین دسترسی شکارچیان به این منطقه آسان‌تر شده و احتمال کشته شدن حیوانات در اثر تصادف نیز افزایش خواهد یافت.
اسلامی با بیان اینکه در همسایگی منطقه حفاظتی کوه بافق منطقه ای به نام پناهگاه حیات وحش کالمند و بهادران وجود دارد، گفت: در وسط این منطقه جاده‌ای قرار دارد که هر ساله حیات وحش در اثر تصادف در این جاده کشته می شوند به گونه‌ای که در این جاده ۶ یوزپلنگ کشته شده است.

کشته شدن ۲ قلاده یوزپلنگ در حاشیه منطقه حفاظتی بافق

وی با اشاره به کشته شدن ۲ قلاده یوزپلنگ در حاشیه منطقه حفاظتی بافق تصریح کرد: قطعاً احداث جاده در منطقه حفاظتی بافق افزایش تلفات یوزپلنگ ایرانی را در پی خواهد داشت که در این صورت باید فاتحه یوزپلنگ و پلنگ ایرانی را در این منطقه خواند.
مدیرعامل انجمن یوزپلنگ ایرانی ادامه داد: در اکثر کشورهای دنیا اگر قرار باشد جاده‌ای در منطقه حفاظت شده عبور کند، سعی می‌کنند در درجه اول جاده تغییر مسیر دهد و اگر این اقدام عملی نشود، با ایجاد روگذر و زیرگذر راه عبور حیات وحش را باز می‌کنند.
اسلامی خاطرنشان کرد: بهترین مثالی که می‌توان در خصوص اهمیت دادن حفاظت از حیات وحش از سوی سایر کشورها اشاره کرد اقدام کشور روسیه در احداث یکی از خطوط انتقال نفتی است که قرار بود از زیستگاه پلنگ آمور عبور کند منتها به خاطر حفاظت از پلنگ آمور مسیر خط انتقال را عوض کردند تا زیستگاه این گونه آسیب نبیند.
وی در پایان گفت: حفاظت از یوزپلنگ یک موضوع ملی نیست بلکه موضوعی بین‌المللی است و ما کاملاً در قبال حفاظت از یوزپلنگ آسیایی مسئول هستیم

خبر تکمیلی:

پس از انتشار گزارش احداث جاده در منطقه حفاظت شده بافق و تهدید زیستگاه یوزپلنگ در این منطقه ، معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط‌زیست اعلام کرد: احداث جاده گزوئیه در منطقه حفاظت شده بافق هیچ‌گونه توجیهی ندارد.


اصغر محمدی فاضل با اشاره به اینکه 30 درصد عرصه کشور زیستگاه یوز ایرانی است به ایسنا گفت: احداث جاده گزوئیه در زون امن منطقه حفاظت شده بافق هیچ‌گونه توجیهی ندارد.

وی افزود: بخشداری منطقه هم در این خصوص اعلام کرده است که برای احداث این جاده بودجه‌ و برنامه‌ای وجود ندارد.
آنطور که معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط‌زیست گفته است، برخی تحرکات درخصوص احداث این جاده با توجه به نداشتن توجیه زیست‌محیطی جنبه سیاسی دارد.

با اعلام این مطالب از سوی معاون محیط طبیعی و تنوع زیست‌محیطی سازمان حفاظت محیط‌زیست کشور، جلال‌وندی، مدیرکل محیط‌ زیست استان یزد نیز از توقف عملیات احداث جاده گزوئیه خبر داد.

به گفته وی، عملیات احداث این مسیر که چندی پیش آغاز شده بود با حکم قضایی متوقف شد.
وی با اشاره به اینکه 30 سال است که مردم کوه‌بنان از جاده گزوئیه برای دسترسی محلی به بافق استفاده می‌کنند، افزود: سازمان حفاظت محیط‌زیست مخالف احداث جاده گزوئیه در منطقه حفاظت شده بافق است.

هشدار نسبت به تخریب زیستگاه

مدیر پروژه بین‌المللی حفاظت از یوزپلنگ آسیایی و زیست‌بوم‌های مرتبط با آن،پیش‌تر نسبت به بروز فاجعه در منطقه حفاظت شده بافق به دلیل جاده‌سازی هشدار داده بود.

علیرضا جورابچیان با اشاره به اینکه عبور جاده از این منطقه حفاظت‌شده می‌تواند جمعیت حیات‌وحش قابل توجه این منطقه را با خطر جدی مواجه ‌سازد به همشهری گفته بود که این جاده درست از قلب منطقه حفاظت‌شده و زیستگاه یوزپلنگ آسیایی عبور می‌کند و باعث می‌شود این منطقه حفاظت‌شده عملکرد زیست‌محیطی خود را از دست بدهد.

به‌گفته وی عوامل تهدید‌کننده حیات‌وحش به شکار بی‌رویه، تخریب زیستگاه، خشکسالی و وجود دام در زیستگاه محدود نمی‌شود بلکه برخی فعالیت‌های اجرایی نظیر عبور جاده از زیستگاه بعضی مواقع بیش از سایر عوامل زیستگاه‌ها را با خطر مواجه می‌سازد به‌طوری که عبور جاده از پارک ملی گلستان سبب شده هرساله بالغ بر 1000 حیوان از گونه‌های مختلف وحش براثر تصادف با خودروهای گذری تلف شوند؛ عبور جاده از منطقه حفاظت شده بافق هم به‌دلیل جمعیت قابل توجه حیات‌وحش در این منطقه نه تنها تلفات گسترده حیوانات را در پی دارد که دسترسی شکارچیان را به منطقه آسان می‌سازد.

جاده‌ای که با عنوان گزوئیه در منطقه حفاظت‌شده بافق در حال احداث بود مسیر دسترسی شمار معدودی از روستاهای پشت کوه بافق را به مرکز شهرستان بافق نزدیک‌تر می‌کرد، این در حالی است که در حال حاضر مسیر آسفالته 78‌کیلومتری، امکان دسترسی روستاییان به بافق را فراهم می‌سازد. ساخت جاده مورد مناقشه، 22‌کیلومتر طول مسیر را از مسیر فعلی کوتاه‌تر می‌کرد در حالی که احداث آن سبب تخریب یکی از بکرترین زیست‌بوم‌های حفاظت شده کشور می‌شد. صرف‌نظر از تخریب‌های زیست‌محیطی، کارشناسان و مسئولان اداره راه، جاده جدید را به‌دلیل کوهستانی‌بودن خطرناک توصیف می‌کنند و معتقدند این جاده هیچ‌گونه توجیه فنی و اقتصادی ندارد. ساخت این جاده پیش‌تر توسط نمایندگان منطقه وعده داده شده بود اما به حالت تعلیق درآمده بود. وی گفت: منطقه حفاظت شده بافق یکی از 5 منطقه ویژه زیستگاه یوزپلنگ ایرانی در استان یزد است.
گفتنی است در حال حاضر 10زیستگاه یوز در کشور وجود دارد که 50 درصد این زیستگاه‌ها در استان یزد قرار دارد و زیستگاه اصلی در منطقه نایبند است.

افزایش طمعه‌های یوز

آخرین سرشماری که پایان آذرماه امسال انجام شده نشان می‌د‌هد جمعیت طعمه‌های یوزپلنگ در زیستگاه‌های 10‌گانه یوز شامل پارک ملی توران، نایبندان طبس، پارک ملی سیاه کوه، میاندشت، منطقه حفاظت شده بافق، پناهگاه حیات‌وحش درنجیر، عباس‌آباد نایین، راورکرمان، منطقه حفاظت‌شده کالمند و پناهگاه حیات وحش خوش ییلاق به بیش از 24700 رأس رسیده است در حالی که براساس سرشماری پیشین که در نیمه دوم سال87 صورت گرفته بود این جمعیت 15980 رأس بود.

افزایش 50‌درصدی طعمه‌های یوز ناشی از تقویت امور حفاظت، همکاری تشکل‌های غیردولتی و مشارکت جوامع محلی است. آنچه بیش از سایر عوامل در این موفقیت نقش داشته اطلاع‌رسانی و آموزش بوده است. برای نمونه با وجود خشکسالی‌های پی‌درپی و دشواری‌های فراوان محیط‌بانان توانستند با آبرسانی مانع از تلف‌شدن گونه‌های حیات‌وحش در زیستگاه‌ها شوند؛ همچنان‌که به‌دلیل ارتقای آگاهی، جوامع محلی برای حفظ زیستگاه‌ها نقشی اثر‌گذار داشتند.